Mensen kijken vaak verrast op van het feit dat vegans geen eieren eten. Kippen leggen toch sowieso eieren? Voor de productie van eieren gaat er toch geen dood? Vandaag leg ik je de eierindustrie uit, compleet met de ‘diervriendelijke’ methodes om eieren te produceren, en waarom dit proces helemaal niet zo diervriendelijk is als dat je wellicht denkt.

De helft van de kuikentjes die uit het ei komen zijn haantjes en de andere helft zijn kleine kipjes. De kippen zijn door jarenlang fokken zo genetisch gemanipuleerd dat ze heel groot worden en onnatuurlijk veel eieren produceren. Doordat de haantjes geen eieren leggen en ze niet bruikbaar zijn voor de vleesindustrie, worden zij na hun geboorte vrijwel direct levend vergast of versnipperd in grote maalmachines. Dit gebeurt alleen in Nederland al met 45.000.000 kuikentjes per jaar. Vroeger werd de snavelpunt nog afgebrand, maar dit is nu verboden.

De regels voor dierenwelzijn zijn de afgelopen jaren verbeterd. De plofkippen in veel te kleine kooitjes zijn ook in de politiek niet onopgemerkt gebleven en zo hebben kippen nu recht op een verrijkte kooi. Dit klinkt heel mooi, maar in de praktijk heeft een kip in een verrijkte kooi net meer dan de grootte van een A4’tje aan leefruimte. Daarbij zit de verrijking hem in een zitstok, een plastic grasmatje met strooisel en een legnest, wat eigenlijk niet meer dan een plastic flap is. 1 Dit is niet eens voldoende om aan basisbehoeftes zoals het strekken van de vleugels, badderen in stof of rondscharrelen te voldoen.

Scharreleieren en vrije-uitloopeieren

Mocht je nu denken dat scharrelkippen er een stuk beter aan toe zijn; Dat valt vies tegen. Scharrelkippen hebben maar twee A4’tjes aan ruimte en de scharrelkippen zonder ster komen helemaal nooit buiten. Wel kunnen ze met duizenden anderen kippen in een schuur lopen. Doordat deze schuren te weinig ruimte en afleiding verzorgen, gaan de kippen elkaar pikken. 1

Vrije-uitloopkippen krijgen de beschikking over vier vierkante meter weiland per kip. Dit is wel zonder verdere beschutting. Bij scharrelbedrijven geldt niet zoiets als een verplichte buitenplaats. Als je geen Beter Leven ster te pakken hebt kun je er zeker van zijn dat je scharrelkip alleen onderweg naar het slachthuis daglicht heeft kunnen zien. Het Beter Leven keurmerk is overigens ook niet helemaal zaligmakend.

Kippen zijn van nature bosdieren, dus een open weiland zonder beschutting vinden ze helemaal niet fijn. Zonder Beter Leven ster doet het label vrije-uitloop dus ook eigenlijk alleen symbolisch ook echt iets goeds voor de kip. Het verschil tussen één-ster Beter Leven en sterloze vrije-uitloop eieren is dan ook dat de beter leven kippen wat beschutting krijgen. Helaas is ook deze maatregel vrij symbolisch; één ster Beter Leven vrije-uitloopeieren voldoen aan minimale welzijnscritera. Pas bij twee en drie sterren krijgen kippen namelijk ook daadwerkelijk buitenlucht. 2

Wat alle categorieën aan eieren met elkaar gemeen hebben is dat zowel bij scharrelkippen, vrije-uitloopkippen als bij kippen met Beter Leven keurmerk de haantjes na geboorte worden vergast of versnipperd. Onderaan dit artikel staan objectieve beelden van hoe dit in zijn werk gaat, zonder stemmige muziek of bewerking. Let wel op, deze beelden zijn schokkend. Kleine kuikentjes worden, soms met eierschaal en al, levend van een lopende band in een gigantische maalmachine gestort. Er zijn wel eieren waarbij de haantjes tot vlees worden gefokt, maar je moet je afvragen of dit nu echt een beter lot is.

Johan Boonstra, woordvoerder van dierenrechtenorganisatie Ongehoord, laat weten dat acht tot vijftien procent van de leghennen sterft. Zij maakten undercoverbeelden op boerderijen (waarvan sommige met beter leven keurmerk) en troffen zieke, dode en kreupele dieren aan. Bij ieder van de negen bedrijven die zij hebben bezocht zijn er misstanden geïdentificeerd.

In de natuur leven kippen gerust twintig jaar, maar als een legkip anderhalf jaar is wordt ze gevangen. Dat kost vaak gebroken poten of vleugels. Ze heeft op dat moment al ongeveer 300 eieren per jaar gelegd en gaat qua gezondheid snel achteruit. Het leveren van driehonderd eieren per jaar is een hele hoge belasting voor een kip; Een gezonde kip legt namelijk maar zo’n 80 eieren per jaar. Leghennen moeten elke 26 uur een ei leggen. De hoeveelheid eieren is dan ook snel niet meer voldoende voor de industrie, dus wordt ze met zeventien maanden (vaak naar het buitenland) verscheept om daar te worden geslacht. 1

Beter Leven eieren

Ik wijdde eerder al uit over het Beter Leven keurmerk, maar ik ga er graag nog wat verder op in. Het label op zich klinkt namelijk veelbelovend; Beter, leven. Wat kan daar nog misgaan?

Eieren met één ster zijn afkomstig van kippen die in de stal evenveel ruimte hebben als eieren zonder ster. Dit is negen kippen op één vierkante meter. Waar boeren hun kippen met eieren zonder ster in een ongelimiteerd aantal per stalcompartiment mogen houden, mogen boeren van één-ster leghennen er maximaal zesduizend op een kluitje zetten. Dit aantal daalt overigens niet bij twee of drie sterren; Ook daar mogen zesduizend kippen in een compartiment worden gehouden. Wat wel verandert is de ruimte. Alhoewel, bij twee sterren is dit ook nog gelijk aan de negen per vierkante meter. Bij drie sterren wordt er met gemiddeld 6,7 hennen per vierkante meter gerekend. Niet bepaald ruim. 2

Naarmate het sterrenaantal stijgt, worden er aan iets meer basisbehoeftes voldaan. Zo is het verplicht om kippen die één of meerdere Beter Leven sterren hebben van ‘afleidingsmateriaal’ te voorzien. Helaas betekent dat niets meer dan dat kippen met Beter Leven sterren ook daadwerkelijk de mogelijkheid krijgen om te scharrelen, zoals kippen van nature doen. Ook krijgen ze stof, waardoor ze stofbaden kunnen nemen. Wederom natuurlijk gedrag van kippen. Ze krijgen strobalen of stenen om in te pikken, wat uiteindelijk betekent dat ze hun verveeldheid gaan botvieren op het stro of de steen in plaats van op de andere kippen. Dit zorgt natuurlijk voor minder verwondingen, maar niet voor minder verveeldheid.

In principe betekent het Beter Leven-keurmerk dan ook niets meer dan een bepaalde “verbetering” op de oude situatie. Het probleem is alleen dat de oude situatie al zo bizar on-diervriendelijk is dat kippen nog steeds als volledig productiemiddel worden gezien. Wat belangrijk is om af te vragen is of de dieren voorzien van enkele basisbehoeftes tussen het lijden door nu echt direct een ster waard zou moeten zijn.

De eierproductie veroorzaakt veel leed

Van kreupele leghennen tot versnipperde kuikentjes… Ook als je het als kip in de eierindustrie wel redt, zul je onder veel stress en pijn een twintigste van je levensduur kunnen behalen. Er is geen twijfel over mogelijk dat de eierindustrie veel leed veroorzaakt. Ook in verwerkte producten kom je nog vaak eieren of eier-bestanddelen tegen. Vaak wordt daarbij geen specifieke indicatie gegeven van het type ei, waardoor je er van uit kunt gaan dat het om eieren van kooikippen gaat.

Nu hoor ik je denken; Ik kan toch helemaal niet zonder eieren? Toch wel! Wist je dat het allemaal best tegenvalt hoe gezond eieren zijn en de voedingsstoffen makkelijk uit andere bronnen gehaald kunnen worden? Je kunt ze in de keuken ook heel makkelijk vervangen door bijvoorbeeld lijnzaad of geprakte banaan. Bekijk daarvoor bijvoorbeeld eens deze tips van Animal Rights. Je kunt doorscrollen naar beneden voor het filmpje dat ik eerder in dit artikel aankondigde; Het lot dat vijfenveertig miljoen kuikentjes per jaar alleen in Nederland al te wachten staat.

1 Wakker Dier. Legkippen. https://www.wakkerdier.nl/vee-industrie/dieren/legkippen/

2 Beter Leven, Dierenbescherming. Factsheet Leghennen. 2019.