Veel mensen, inclusief ik voordat ik veganist was, vinden het een beetje vreemd dat vegans geen honing eten. In deze blogpost leg ik je uit of bijen nou echt kunnen lijden, hoe honing precies wordt gewonnen en kom je er achter waarom mensen er voor kiezen om geen honing te eten. Inclusief een lijstje met heerlijk zoete alternatieven!

Kunnen bijen lijden?

Bijen zijn minder ‘simpele wezens’ dan de meeste mensen denken. Ze zijn in staat tot complex gedrag; Zo kunnen ze bijvoorbeeld prima communiceren. Met lichaamsbewegingen kunnen ze andere bijen bijvoorbeeld laten weten dat de wind is gedraaid. Andere bijen luisteren hiernaar en passen hun vliegroute aan op de ontvangen informatie. 1 Onderzoek toont zelfs aan dat ze complexe beslissingen kunnen maken, zoals bijvoorbeeld de taken in een experiment te vergemakkelijken terwijl ze hetzelfde resultaat behalen. 2 Ook kunnen een heleboel soorten bijen worden getraind om gereedschap te gebruiken om een doel te bereiken. 3 Het allerbelangrijkste om te realiseren is dat bijen over een centraal zenuwstelsel beschikken; Een bij bezit net als wij zenuwuiteinden die centraal worden doorgeleid en waarbij ook zij pijn en stress kunnen ervaren. 4

 

Honing

Honing wordt door bijen geproduceerd wanneer ze de nectar van bloemen eten en… for lack of a better word, uitkotsen. Ze bewaren dit in een honingraat in een bijenkorf om later te kunnen eten. Het kost een heel leven van wel twaalf werkbijen om een theelepel honing te kunnen maken. 5

Wanneer de honing van de bijen is weggehaald, blijven ze zonder voedsel achter. Ze moeten wel in leven blijven om winst te kunnen genereren, dus krijgen ze suikerwater. Zoals je misschien weet heeft honing krachtige antioxidanten en antibiotische kwaliteiten. Doordat de bijen deze niet binnenkrijgen met het suikerwater, worden ze minder sterk en veerkrachtig. Vaak kunnen grotere bedrijven deze verliezen makkelijk van hun winst afboeken. Het is immers een groot industrieel proces waar op grote schaal vaak weinig dierenliefde aan te pas komt. Soms worden koninginnen gedood om vervangen te worden vervangen door een vitaler en vruchtbaarder exemplaar. Voor grotere bedrijven kan het goedkoper zijn om de gehele bijenkolonie te doden en in de lente nieuwe bijen aan te schaffen. Zo hoeven ze niet te worden verzorgd in de wintermaanden en kunnen ze daarna worden vervangen door fitte jonge bijtjes.

Uiteraard vallen er ook soms ongewild doden bij het wegnemen van de honing. Er zijn bedrijven die elektrische netten gebruiken om bijen te doden wanneer ze per ongeluk met de honing mee worden getransporteerd. Ook worden bijenkorven soms verwarmd om de honing makkelijker te kunnen winnen. Soms worden er ook meerdere kolonies gecombineerd, waarbij de koningin van de andere kolonie wordt gedood. Er kan namelijk maar één koningin zijn.

Er worden ook andere producten van bijen afgenomen zoals bijvoorbeeld bijenwas, bijengif, bijenpollen en het voedsel van hun koningin: Royal Jelly. Een ingrediënt dat je vaak terugziet in cosmetica. Koninginnen krijgen het wel vaker zwaar te verduren; Ze ondervinden veel stress doordat onder andere hun vleugels worden geknipt zodat de honingproductie niet stagneert.

 

Lokale honing

Een controversieel onderwerp onder vegans blijft toch wel de ‘lokale honing’. Allereerst ben ik van mening dat het kopen en/of consumeren van industrieel geproduceerde honing niet strijkt met het idee achter veganisme. Honing van een hobby-imker kan dan een optie zijn. Er zijn ook kleinere, lokale imkers die hun bijen verzorgen tijdens de winter en zelfs imkers die de bijen honing laten eten. De meeste hobby-imkers geven ook op hun manier heel veel om hun bijen.

De sidenote die ik daarbij wil maken, is wel dat er nog steeds veel harder door de bijen moet worden gewerkt om zichzelf te kunnen voeden en er eigenlijk nooit een ‘exces’ aan honing bestaat. Wanneer er namelijk meer honing wordt geproduceerd dan de bijenkorf aan kan, splitsen de bijen zich onder natuurlijke omstandigheden op tot een nieuwe korf. Voor mij persoonlijk houdt veganisme in dat ik niet alleen zo veel mogelijk leed wil beperken, maar ook van mening ben dat dieren niet voor ons gebruik zijn en zo min mogelijk het natuurlijke gedrag van dieren wil verstoren. Ik kies er daarom ook voor om geen enkel product dat van bijen afkomstig is te kopen of te consumeren.

 

Alternatieven

Gelukkig zijn er een hele boel net zo heerlijk zoete plantaardige alternatieven voor honing. De bekendste is agavesiroop, bij de supermarkt gewoon te krijgen. Ook heb je het bekende Canadese icoon maple syrup, dadelstroop, rijstsiroop en kokosbloesemsiroop.

1 Riley JR, Greggers U, Smith, AD, Reynolds DR, Menzel R. The flight paths of honeybees recruited by the waggle dance. 2005.

2 Mirwan HB, Kevan PG. Problem solving by worker bumblebees Bombus impatiens (Hymenoptera: Apoidea). 2014.

3 Loukola OJ, Perry CJ, Coscos L, Chittka L. Bumblebees show cognitive flexibility by improving on an observed complex behavior. 2017.

4 Pan KC, Goodman LJ. Ocellar projections within the central nervous system of the worker honey bee, Apis mellifera. 1977.

5 North Carolina Department of Agriculture & Consumer Services. North Carolina honey. 2010.