Stukje vlees met een gezicht

Vissen zijn altijd al achtergesteld gebleven als het om dierenwelzijn gaat. Een vis zou een zwemmend stukje vlees met ogen een een mond zijn, maar de reacties van een vis zouden niet voorkomen uit een bewustzijn. Het word dan ook wel eens beweerd dat bijvoorbeeld heftig spartelen voortkomt uit onbewuste spiersamentrekkingen. Voelt zo’n vis niks van zeggen deze mensen… maar klopt dat?

Het brein van een vis

Als je naar bronnen zoekt over het neurologische netwerk van vissen ligt het antwoord heel erg aan het jaartal waarin de bron is geschreven. Een aantal bronnen uit 2002 1, 2015 2, en 2016 3 claimen dat vissen niet de capaciteit bezitten om pijn te voelen.

De onderzoeken uit 2002 1 en 2015 2, die overigens veelvuldig als bron worden gebruikt in het onderzoek van 2016 3, worden op de eerste plaats al veelvuldig bekritiseerd, omdat aan de hand van deze theorie vogels ook geen pijn zouden moeten kunnen voelen. Hiervan is al lang bekend dat dat wel zo is. 4

Wij zijn geen vissen

Het probleem is dat deze ‘onderzoeken’ zijn gebaseerd op de mate waarop een vissenbrein er hetzelfde uitziet als dat van een mens, maar niet hoe het brein daadwerkelijk werkt. Deze claim gaat namelijk volledig voorbij aan het gegeven dat verschillen in evolutie er voor kunnen zorgen dan er met een verschillende fysiologische structuur hetzelfde resultaat kan worden behaald. Met aantonen dat het brein van een vis er niet zo uit ziet als dat van ons, bereiken we hoogstens dat we weten dat…. nouja, dat wij geen vissen zijn.

Dat ons brein niet op dat van een vis lijkt betekent niet dat er geen processen in dat brein kunnen werken, weten we nog steeds niet hoe de chemicaliën samenspelen, of hoe het neurologisch netwerk in elkaar zit. Alleen omdat wij de pijnbeleving van een vis niet delen zou een vis geen gevoel kunnen hebben?

Het probleem is dat we de pijn van vissen rechtlijnig wegzetten tegenover de menselijke capaciteit om pijn te voelen. We weten hoe pijn wordt geregistreerd en wat de effecten zijn op ons brein. De onderzoekers die claimen dat vissen geen pijn voelen, baseren dit dan ook op deze gegevens. Waar hebben we het idee vandaan gehaald dat wanneer de mens niet op de menselijk gebruikelijke manier kan communiceren of inleven, er geen bewustzijn/emotie/gevoel kan bestaan?

Brein vergelijken

Maar, oké, we houden het eerlijk. Door deze vraag te stellen bewijs ik natuurlijk niet meteen het tegendeel. Ik wil wel even de absurditeit aanhalen van het idee dat alle organen inclusief het brein volledig zouden functioneren, maar dat de pijnregistratie dat niet zou doen. Gelukkig is er ook vrij makkelijk onderzoek naar te doen.

Zo toont een onderzoek uit 2011 aan dat pijnstillers effectief pijn bestrijden bij vissen. 5 Ook heb ik vier onderzoeken gevonden  6 7 8 9 waar wordt aangetoond dat vissen bij pijnlijke stimuli een reactie vertonen in hun brein dat bij knaagdieren (proefdieren) wordt geaccepteerd als klinisch model voor menselijke pijn. Deze onderzoeken zijn daadwerkelijk gebaseerd op uitgevoerd onderzoek naar breinactiviteit in plaats van overeenkomende breinstructuur met de mens.

Er is bewezen dat vissen op exact dezelfde manier reageren op pijn (door een afname in activiteit) als zoogdieren en mensen. 10 Ook toont het onderzoek uit 2011 aan dat pijnstillers effectief pijn bestrijden bij vissen. 5

“I have argued that there is as much evidence that fish feel pain and suffer as there is for birds and mammals — and more than there is for human neonates and preterm babies.”

– Victoria Braithwaite (Behavioral Biology Professor of Fisheries and Biology, Penn State University), 2010. 11

Oh. Nu hebben we dus zes onderzoeken zijn die deze documenten tegenspreken. Wacht, ik doe er een schepje bovenop; We maken er acht van. Twee onderzoeken uit 2014 12 13 belichten de gedachte dat een de grootte van een brein invloed zou hebben op de mogelijkheid om complexe gedachten en emoties te produceren. Ze laten ook direct zien dat vissen gewoon beschikken over ingewikkelde cognitieve processen; Ze kunnen taken uitvoeren, hebben probleemoplossend vermogen, vormen relaties en zijn sociaal door het gebruiken van gebaren en geluid om te communiceren.

Sterker nog, sommige vissen kunnen sommige problemen sneller problemen oplossen dan sommige apensoorten en kunnen andere organismen manipuleren. 14 Ook kunnen ze hun gedrag aanpassen op dat van andere vissen, wat ook duidt op complexe cognitieve en sociale vaardigheden. 15 Ok, dat waren er elf, ik hou al op.

Het ervaren van pijn

Het is lastig om pijn te meten, omdat het een persoonlijke ervaring is. Ook als je mensen vraagt om pijn in te schatten zal iedereen een andere schaal voor zichzelf hanteren. Daarom kijken onderzoekers vooral naar buitengewoon gedrag.

Buiten de eerder genoemde bronnen heb ik nog een vrij simpel praktisch onderzoek dat dit illustreert. Het onderzoek is gedaan naar twee groepen vissen; de ene groep wordt geïnjecteerd met een naar zuur en de andere groep krijgt een ‘onschuldige’ zoutwater-injectie. De vissen uit de zuur-groep vertoonden ander gedrag dan de vissen uit de zoutwater-groep. 16 Ze gaan zwaarder ademen, schrapen hun lippen over de grond, gaan heen en weer bewegen onderin het aquarium en het duurt twee keer zo lang dan bij de zoutwater-groep om weer normaal te gaan eten. Wanneer ze dezelfde injectie gecombineerd met morfine krijgen laten ze dit gedrag ook zien, maar in een mindere mate.

Einde aan de viscussie

Dat vissen reageren op pijnprikkels én op pijnstilling tonen aan dat ze wel degelijk kunnen lijden en pijn kunnen voelen. Ook zijn er veel tekortkomingen in onderzoek dat beweert dat dit niet zo is. Dit betekent dat ze dus wel degelijk lijden onder het slachten, haken door hun lip, gevangen worden, het gewicht van alle andere vissen, gebruikt worden als aas, levend op de boot of de kant belanden, uithongering voor de slacht, uitputting, stress, waterkwaliteit, transport… Eigenlijk het volledige bestaan van een niet-wilde vis.

 

Header (foto): Nugyen Linh / Unsplash

1 Rose JD. The neurobehavioral nature of fishes and the question of awareness and pain. 2002.

2 Rose JD, Arlinghaus R, Cooke SJ, Diggles BK, Sawynok W, Stevens ED, Wynne, CDL. Can fish really feel pain? 2015.

3 Key B. Why fish do not feel pain. 2016.

4 Davis K. Pain and suffering in birds. https://www.upc-online.org/thinking/pain_and_suffering.html

5 Mettam JM, Oulton LJ, McCrohan CR, Sneddon LU. The efficacy of three types of analgesic drug in reducing pain in the rainbow trout, Oncorhynchus mykiss. 2011.

6 Reilly SC, Quinn JP, Cossins AR, Sneddon LU. Novel candidate genes identified in the brain during nociceptionmin common carp (Cyprinus carpio) and rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). 2008.

7 Dunlop R, Laming P. Mechanoreceptive and nociceptive responses in the central nervous system of goldfish (Carassius auratus) and trout (Oncorhynchus mykiss). 2005.

8 Nordgreen J, Horsberg TE, Ranheim B, Chen ACN. Somatosensory evoked potentials in the telencephalon of Atlantic salmon (Salmo salar) following galvanic stimulation of the tail. 2007.

9 Sneddon, LU. Pain perception in fish: Evidence and implications for the use of fish. 2011.

10 Sneddon LU. Pain in aquatic animals. 2015.

11 Braithwaite V. Do fish feel pain? 2010.

12 Bshary R, Brown C. Fish cognition. 2014.

13 Bshary R, Gingins S, Vail AL. Social cognition in fishes. 2014.

14 Abbott A. Animal behaviour: Inside the cunning, caring and greedy minds of fish. 2015.

15 Brandl SJ, Bellwood DR. Coordinated vigilance provides evidence for direct reciprocity in coral reef fishes. 2015.

16 Newby NC, Stevens D. The effects of acetic acid “pain” test on feeding, swimming and respiratory responses of rainbow trouw (Oncorhynchus mykiss).

Instagram
Pinterest
Pinterest
Facebook
TWITTER