In de jaren zestig en zeventig werden mensen platgegooid met het reclamefiguurtje ‘Joris Driepinter’: Elke dag drie glazen melk. Want, zuivel zorgt voor een gezond lichaam en sterke botten. Tenminste, als je het aan de reclames, onze zuivelboeren of zuivelorganisaties vraagt. Gelukkig is voedingsinformatie en gezondheid niet gebaseerd op meningen, maar op keiharde wetenschap. En die laat ons nou nét iets anders zien…

Evolutionair gezien

De mens is de enige soort die na de zuigelingenperiode nog melk drinkt en ook de enige soort die de melk van een andere soort drinkt. De claim dat een volwassen mens dan ook melk nodig zou hebben van een andere diersoort is evolutionair gezien nogal vreemd. Waarom zou een volwassen mens behoefte hebben aan de groeivloeistof van een babykoe? Als we als volwassen mensen melk zouden moeten drinken, zouden onze moeders dan ook niet hun leven lang melk moeten produceren? Waarom hebben we dan geen dagelijkse behoefte aan kamelenmelk, poezenmelk of buffelmelk?

Maar oké, de mens is geëvalueerd en dat is niet voor niks. Wij zijn ook de enige soort die vloerverwarming en pindakaas hebben uitgevonden en daar ben ik toch wel erg blij mee. Dus laten we dit even het raam uit gooien en ons focussen op de voedingsinformatie; Die keiharde wetenschap.

Groeivloeistof

Melk is een voedingsstof voor de zuigeling van het desbetreffende soort. Daarom zitten er, behalve groeihormonen – Getsie, zitten er hormonen in mijn melk?! Jep, dat is wat melk nu eenmaal is. Groeivloeistof. – In die groeivloeistof zit behalve hormonen ook nog een boel andere stoffen.

Calcium

Een goed startpunt is calcium. Ook al weet je niet zo heel veel van melk, er is één ding waar melk om bekend staat, en dat is calcium. Omdat er veel calcium in melk zit en onze botten voornamelijk uit calcium bestaan, zijn de ‘experts’ er vroeger van uit gegaan dat melk dus goed zou zijn voor onze botten. Niet alleen zorgt dierlijke proteïne er helemaal niet voor dat onze botten sterker worden, sommige studies claimen zelfs dat het afbraak doet aan je botten. 1 2

Doordat er in zuivel behalve calcium ook andere stoffen zit, verhoogt dit de zuurtegraad van ons lichaam. 3 Wanneer dit gebeurt, reageert het lichaam door deze verzuring te compenseren. Dit wordt gedaan met stoffen in je botten, haren en nagels, die door je lichaam worden onttrokken en ingezet tegen de verzuring. Gevolg hiervan, je raadt het al, zijn broze botten (en haar en nagels).

Vlees en eieren bevatten overigens dezelfde verzurende stoffen, twee tot vijf keer zo veel als plantaardig voedsel. Verlies van botstructuur is dan ook gelinkt aan bijvoorbeeld tabak, caffeïne, te weinig zon, te weinig beweging en… consumptie van dierlijke producten. Sterker nog, als je geen dierlijke producten meer consumeert, verlaagt de calciumafbraak met de helft. 1 Calcium kun je onder andere halen uit noten, zaden, granen, fruit, groente en bonen zonder dat er tekorten ontstaan.

Verzadigd vet

Zuivelproducten (en vlees) bevatten bovendien een hoge concentratie aan verzadigd vet. Te veel verzadigd vet zorgt voor een hoog cholesterol wat weer zorgt voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. 4 Verzadigd vet staat algemeen bekend als ontzettend slecht voor de gezondheid en zuivel is hier de grootste bron van. Ook van halfvolle producten wordt je niet gelukkig, want daar vervangen ze vaak het vet voor suiker.

Lactose

melk (de; v(m))
Door zoogklieren afgescheiden vocht dat dient als voedsel van de jongen

In de dierenwereld houden dieren op met melk drinken wanneer ze de zuigelingenperiode voorbij zijn. Niet gek, want er is voor een volwassene (of tiener) namelijk geen lichamelijke behoefte mee aan een vloeistof die er voor zorgt dat jonge dieren in een korte tijd explosief groeien. Dieren (en mensen in principe ook) maken na deze periode ook geen lactase meer aan, het stofje dat nodig is om lactose (wat er in melk zit) af te breken. Omdat de mens zichzelf heeft aangeleerd om melk te blijven drinken, maken de lichamen van mensen in samenlevingen met hoge zuivelinname dit stofje nog wel aan. Toch is 75% van de wereldbevolking lactose-intolerant 5 en veel mensen zonder intolerantie hebben alsnog last van hun zuivelconsumptie zonder dat ze doorhebben dat dit de oorzaak is. Probeer het eens (minstens twee weekjes) zonder, misschien verrast je lichaam zichzelf.

Melkeiwit en kanker

Melkeiwit, ook wel caseïne genoemd, is een dierlijk eiwit dat voorkomt in melk. Ik heb hier een mooi filmpje van Colin Campbell, Amerikaanse biochemicus gespecialiseerd in voeding. Deze professor heeft meer dan 300 papers uitgebracht over voeding en een plantaardig dieet. Uit zijn onderzoeken komt naar voren da caseïne de meest relevante carcinogeen (ander woord voor kankerverwekker) is en dat dit dermate een direct effect heeft dat consumptie er van kanker ‘aan en uit’ kan zetten.

Er zijn, (als je tussen het handjevol studies doorgraaft die op één of andere manier gesponsord zijn door organisaties met affiliatie met de melkveeindustrie), veel studies te vinden die laten zien dat zuivel kankerverwekkend is. 7 8 9 Een dieet met hoge calciumwaarde verhoogt het risico, aldus een studie van Harvard. Mannen die elke dag meer dan twee glazen melk dronken hadden zelfs dubbel zo veel kans op prostaatkanker dan degenen die plantaardige melk, of geen melk dronken. 10

Somatic Cell Count

Mastitis is de benaming voor een pijnlijke infectie die vaak voorkomt bij melkkoeien. Doordat de koeien in de bio-industrie veel meer melk moeten geven dan biologisch normaal is en de industriële apparatuur niet bepaald vriendelijk met de moeders omgaat, ontstaat deze dodelijke infectie vaak in de uiers. Dit gaat gepaard met overmatige pusvorming. Of nee, ik bedoel verhoging van de somatic cell count. Zo noemt de industrie dit namelijk het liefst. Helaas kon ik geen Nederlandse rapporten vinden, maar de United States Department of Agriculture houdt alles netjes online bij. In een rapport uit 2016, is te lezen dat in 2013 één op de vier Amerikaanse melkkoeien aan mastitis leed. 11 Gelukkig zijn er wel regels voor, zodat er wel een maximale hoeveelheid aan mogelijke pus in je melk zit. Het nadeel is alleen wel dat die regels stellen dat er 400.000 puscellen in een milliliter melk mogen zitten. 12 En ja, dat wordt gepasteuriseerd, maar ook gepasteuriseerde pus blijft wel pus.

Dit bericht bekijken op Instagram

Een bericht gedeeld door Vegan Celebration (@vegancelebration) op

Geen melk meer? En dan?

Dat je niet zo makkelijk van zuivel af kan blijven is niet zo gek. Biologisch gezien heeft een moeder er namelijk baat bij als haar kind dichtbij blijft. In melk zit namelijk ook het van caseïne afgeleidde casomorfine (of eigenlijk: beta-casomorfine-7). Zoals de naam al doet vermoeden is dit gelijkend aan morfine, waardoor letterlijk dezelfde delen van je brein worden aangesproken als bij het gebruiken van drugs. 13 Het zou zelfs zorgen dat de kinderen van moeders die veel melk drinken later meer behoefte krijgen aan vetten en suikers. 14 Ik hoor nu al de wanhopige stemmen van melkdrinkers, maar ho, wacht! Deze effecten zijn allemaal gelinkt aan dierlijke melk! Maar wist je dat er behalve sojamelk nog veel meer is? In de supermarkt staat ook amandelmelk, hazelmelk, cashewmelk, rijstmelk, havermelk, kokosmelk, hennepmelk… Probeer ze allemaal, want er is een lekkere soort plantaardige melk voor iedereen!

Meer informatie

Interessant? Lees ook eens mijn artikel over de melkveeindustrie en bekijk het onderstaande filmpje. Hierin wordt de melkveeindustrie in vijf minuten uitgelegd.

Bronnen

1 Remer T, Manz F. Estimation of the renal net acid excretion by adults consuming diets containing variable amounts of protein. 1994.

2 Michaëlsson K, Wolk A, Langenskiöld S, Basu S, Lemming EW, Melhus H, Byberg L. Milk intake and risk of mortality and fractures in women and men: cohort studies. 2014.

3 Natuur Diëtisten Nederland. PRAL Waarden: Zuur-Basenwijzer. https://www.overvoedingengezondheid.nl/wp-content/uploads/2016/12/PRAL-tabel.pdf

4 Voedingscentrum. Verzadigd Vet. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/verzadigd-vet.aspx

5 Simons F.J. The geographic hypothesis and lactose malabsorption. 1978.

6 Malekinejad H, Rezabakhsh A. Hormones in dairy foods and their impact on public health. 2015.

7 Gao X, LaValley MP, Tucker KL. Prospective Studies of Dairy Product and Calcium Intakes and Prostate Cancer Risk: A Meta-Analysis. 2005.

8 Hausen zur H, Villiers de EM. Dairy cattle serum and milk factors contributing to the risk of colon and breast cancers. 2015.

9 Kroenke CH, Kwan ML, Sweeney C, Castillo A, Caan BJ. High- and low-fat dairy intake, recurrence, and mortality after breast cancer diagnosis. 2013.

10 Chan JM, Stampfer MJ, Ma J, Gann PH, Gaziano JM, Giovannucci EL. Dairy Products, calcium, and prostate cancer rist in the Physicians’ Health Study. 2001.

11 United States Department of Agriculture. Milk Quality, Milking Procedures, and Mastitis
on U.S. Dairies. 2016.

12 AHDB Dairy. Somatic Cell Count – Milk Quality Indicator. https://dairy.ahdb.org.uk/technical-information/animal-health-welfare/mastitis/symptoms-of-mastitis/somatic-cell-count-milk-quality-indicator/

13 Kurek M, Przybilla B, Hermann K, Ring J. A naturally occuring opioid peptide from cow’s milk, beta-casomorphine-7, is a direct histime releaser in man. 1992.

14 Vucetic Z, Jessica K, Kathy Totaki K, Hollenbexk E, Reyes T.M. Maternal high-fat diet alters methylation and gene expression of dopamine and opiod-related genes. 2010.

Instagram
Pinterest
Pinterest
Facebook
TWITTER